Λεξιπενία

Στις μέρες μας παρατηρείται έντονα το φαινόμενο της λεξιπενίας, δηλαδή της γλωσσικής συρρίκνωσης. Να αναπτύξετε ένα δοκίμιο στο οποίο θα αναφέρετε τις αιτίες του φαινομένου. (τρόπος ανάπτυξης παραγράφων ορισμός και αιτιολόγηση).  

Στη σημερινή εποχή παρατηρείται έντονα το φαινόμενο της λεξιπενίας. Με τον όρο λεξιπενία εννοούμε την περιορισμένη χρήση λέξεων και εκφραστικών μέσων και γενικότερα το φτωχό λεξιλόγιο. Ένας από τους κυριότερους λόγους για την ένταση του φαινομένου αυτού είναι η άγνοια της σημασίας των λέξεων. Με λίγη παραπάνω σκέψη όμως ανακαλύπτει κανείς ότι το φαινόμενο οφείλεται σε ακόμη περισσότερους παράγοντες.

    Πρωταρχική αιτία του φαινομένου είναι η ανάπτυξη της τεχνολογίας. Δεδομένου ότι αυτή εξελίχτηκε κυρίως σε ξένες χώρες και κυρίως στην Αμερική και την Αγγλία, είναι φυσικό πολλοί όροι που σχετίζονται με τις τεχνολογικές ανακαλύψεις και καινοτομίες να προέρχονται από την Αγγλική και να ενσωματώνονται στο λεξιλόγιο των ανθρώπων και ιδίως των νέων, χωρίς να προσαρμόζονται στις μορφολογικές και φωνολογικές απαιτήσεις της μητρικής μας γλώσσας. Έτσι, οι άνθρωποι συνηθίζουν να χρησιμοποιούν ξένες λέξεις, για να εκφραστούν, με αποτέλεσμα να συναντούν μεγάλες δυσκολίες, όταν πρέπει να μιλήσουν ή να γράψουν μόνο στα ελληνικά.

    Μεγάλο μερίδιο ευθύνης αναλογεί και στο ελληνικό εκπαιδευτικό σύστημα. Πολλά μαθήματα που διδάσκονται στα σχολεία επιδιώκουν την αποστήθιση του κειμένου από το μαθητή. Έτσι παρόλο που ο μαθητής έρχεται σε επαφή με διάφορες εκφράσεις, εντούτοις αδυνατεί να τις χρησιμοποιήσει και να τις εντάξει στο λεξιλόγιό του, αφού συχνά δεν καταλαβαίνει τη σημασία τους. Αξίζει εδώ να σημειωθεί ότι ο σημερινός μαθητής λόγω της ενασχόλησής του με την εκμάθηση πολλών ξένων γλωσσών, καθώς και της κατασπατάλησης του ελεύθερου χρόνου του σε ποικίλες άλλες δραστηριότητες, παραμελεί να ασχοληθεί με το διάβασμα εξωσχολικών λογοτεχνικών βιβλίων, χάνοντας έτσι την πολύτιμη ευκαιρία να εμπλουτίσει το λεξιλόγιό του.

    Αυτό όμως που κυρίως ευθύνεται για το φαινόμενο της λεξιπενίας ιδίως στους νέους είναι η μεταβολή που έχει συμβεί στη δομή και στον τρόπο ζωής των οικογενειών. Σήμερα λόγω των γρήγορων ρυθμών της ζωής οι γονείς αδυνατούν να περάσουν πολύ χρόνο με τα παιδιά τους, να συζητήσουν μαζί τους και άρα να εντοπίσουν το οποιοδήποτε πρόβλημα στην εκφραστική τους ικανότητα. Αυτό το φαινόμενο ενισχύεται σήμερα και από την αύξηση των μονογονεϊκών οικογενειών με αποτέλεσμα τα παιδιά που μεγαλώνουν με έναν γονέα να μην έχουν συχνά την απαιτούμενη επίβλεψη για τη βελτίωση της γλωσσικής τους επίδοσης. Αλλά ακόμη και αν οι γονείς έχουν το προνόμιο να περνούν λίγο χρόνο με τα παιδιά τους στο σπίτι, συνήθως αυτά βρίσκονται σε άλλες εξωσχολικές δραστηριότητες ή προτιμούν να περνούν τον ελεύθερο χρόνο τους μπροστά από μια οθόνη τηλεόρασης ή υπολογιστή, χάνοντας έτσι την ευκαιρία να συζητήσουν μαζί με τους γονείς τους.

    Για να συνοψίσουμε λοιπόν, η λεξιπενία είναι ένα αναπόφευκτο φαινόμενο στη σημερινή εποχή, που αν γίνει εντονότερο, θα έχει καταστροφικές συνέπειες για τη συνέχεια της μητρικής μας γλώσσας. Είναι λοιπόν επιτακτική η ανάγκη να ληφθούν ορισμένα μέτρα για την αντιμετώπισή του. Τέτοια μέτρα μπορεί να είναι η ενθάρρυνση των νέων να ασχοληθούν με το διάβασμα λογοτεχνικών βιβλίων, η προσπάθεια εύρεσης περισσότερων ευκαιριών για συζητήσεις και συμμετοχή τους στα κοινά, καθώς και η συνειδητή προσπάθεια αποφυγής χρήσης ξένων λέξεων στον καθημερινό λόγο προκειμένου να εμπλουτιστεί το λεξιλόγιο τους, κάτι που θα τους χρησιμεύσει πολύ στη μετέπειτα εξέλιξή τους στην κοινωνία.
Της μαθήτριας Σ.Α

Ομιλία στη βουλή των εφήβων

Είναι γνωστό ότι οι γονείς σας, οι δάσκαλοί σας αλλά και η ευρύτερη κοινωνία συχνά κατακρίνει τον ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα που χρησιμοποιείτε στη μεταξύ σας επικοινωνία. Υποθέστε λοιπόν ότι έχετε επιλεγεί να εκφωνήσετε έναν λόγο - ομιλία στη βουλή των εφήβων στην οποία εξηγείτε τους λόγους για τους οποίους κυριαρχεί η «γλώσσα των νέων» στη μεταξύ σας επικοινωνία.

Αξιότιμε κύριε πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι βουλευτές,

   Ονομάζομαι …………, είμαι από τη Νάουσα Ημαθίας και ήρθα σ’ αυτό το βήμα για να εκφράσω την άποψή μου σχετικά  με τη «γλώσσα των νέων» και τους λόγους για τους οποίους αυτή υφίσταται.

   Η «γλώσσα των νέων» περιέχει τόσο ελληνικά όσο και ξένα στοιχεία. Όσον αφορά τα πρώτα χρησιμοποιούνται σε ιδιαίτερες εκφράσεις αντί αυτών που χρησιμοποιούν οι ενήλικες, π.χ «θα κάνω ό,τι γουστάρω» αντί για «θα κάνω ότι θέλω» ή «τα πήρα στο κρανίο» αντί «θύμωσα» ή σε συντομογραφίες με σκοπό την εξοικονόμηση χρόνου και κόπου, π.χ «τλμ» αντί «τα λέμε» ή και σε πολυάριθμες άλλες στερεότυπες εκφράσεις ,π.χ «φοβερό», «πρώτη φάση», «ούτε με σφαίρες» κ.α. Και όλα αυτά συνήθως διανθισμένα με το απαραίτητο υβριστικό λεξιλόγιο. ‘Όσον αφορά τα δεύτερα προέρχονται κυρίως από λέξεις ή εκφράσεις της αγγλικής γλώσσας, π.χ «famous» αντί «δημοφιλής». Επίσης είναι γνωστό ότι υπάρχουν ποικίλες διαφορές στη χρήση της ανάλογα με τις προτιμήσεις των νέων στη μουσική ή ανάλογα με το φύλο ή τον τόπο που αυτοί κατοικούν.

   Υπάρχουν πολλοί λόγοι για τους οποίους οι νέοι χρησιμοποιούν αυτή την ιδιαίτερη «γλώσσα». Ένας από αυτούς είναι η προσπάθειά τους να ξεχωρίζουν από τους ενήλικες, οι οποίοι χρησιμοποιούν κατά τη γνώμη των συνομιλήκων μας μια πιο συντηρητική γλώσσα. Ένας ακόμη λόγος είναι το γεγονός ότι η «γλώσσα» αυτή αποτελεί συνδετικό κρίκο που ενώνει τα μέλη μιας ομάδας νέων και ταυτόχρονα ένα μέσο που τους διαχωρίζει από τους υπόλοιπους συνομιλήκους τους που δεν τη χρησιμοποιούν και άρα θεωρούνται λιγότερο «cool» και  λιγότερο κοινωνικοί.

   Πέρα από αυτούς τους λόγους, οι νέοι επιλέγουν αυτόν τον ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα στην επικοινωνία ως αποτέλεσμα της αμφισβήτησης των κατεστημένων αξιών και της αντίδρασής τους σε αυτές. Όπως αναφέρθηκε παραπάνω οι νέοι θέλουν να αντιτάσσονται στο συντηρητικό τρόπο ομιλίας των ενηλίκων, αλλά και γενικά στις αξίες που αυτοί έχουν καθιερώσει, τις οποίες θεωρούν εξίσου παρωχημένες. Έτσι χρησιμοποιούν την ιδιαίτερη γλώσσα τους, για να εκφράσουν τη δική τους κοινωνική κριτική.

   Ο πιο σημαντικός λόγος όμως κατά τη γνώμη μου είναι ο βομβαρδισμός των νέων από μηνύματα ξένης κουλτούρας μέσω των μέσων μαζικής ενημέρωσης απόρροια της παγκοσμιοποίησης. Έτσι, οι νέοι επηρεάζονται από τις ιδέες και τις αντιλήψεις των ξένων λαών – ιδίως των βορειοαμερικανών και των δυτικοευρωπαίων – και ενσωματώνουν στοιχεία της αγγλικής στην καθημερινή τους γλώσσα.

   Κλείνοντας λοιπόν θα ήθελα να επισημάνω ότι η «γλώσσα των νέων» δεν είναι μια  συνήθεια που θα πρέπει να μας ανησυχεί ως έθνος, αλλά ένα αναπόφευκτο φαινόμενο στη σημερινή εποχή. Γιατί οι γλωσσικές ιδιαιτερότητες των νέων είναι πιστεύω ένα πρόσκαιρο φαινόμενο που σχετίζεται περισσότερο με αυτήν την περίοδο της ζωής τους και ασφαλώς αυτές θα αλλάξουν αργότερα προκειμένου οι νέοι, ως μελλοντικοί ενήλικες, να ανταποκρίνονται στις γλωσσικές απαιτήσεις της κοινωνίας.

Σας ευχαριστώ για την προσοχή σας.

Σταμπουλή Δέσποινα, Συμεωνίδου Αναστασία, Τάντση Ιωάννα, Σκούρτα Φαρία, Τσιάντσιου Αθηνά.

Αξιότιμε κύριε πρόεδρε, αγαπητοί συνάδελφοι Βουλευτές.

   Ονομάζομαι …… και ήρθα σ' αυτό το βήμα για να σας εξηγήσω τους λόγους νια τους οποίους κυριαρχεί η «γλώσσα των νέων» στη μεταξύ μας επικοινωνία.

   Καταρχάς είναι ευρέως γνωστό πως οι έφηβοι χρησιμοποιούν μια δική τους γλώσσα, η οποία εμφανίζει αντιθέσεις από την πατροπαράδοτη ελληνική, οι οποίες οξύνονται συνεχώς. Η γλώσσα αυτή χαρακτηρίζεται από απλό και λιτό λόγο, χωρίς περίπλοκες λέξεις και τήρηση των συντακτικών κανόνων.

   Ακόμη παρουσιάζει ξενόγλωσσες (κυρίως αγγλικές επιρροές), τόσο στο γραπτό, όπως και στις συνομιλίες μέσω διαδικτύου, όσο και στον προφορικό λόγο δηλαδή τη καθημερινή επικοινωνία. Επιπλέον ο κάθε νέος μπορεί να τροποποιεί τη γλώσσα σύμφωνα με τα δικά του χαρακτηριστικά. Έτσι διαφορετικά χειρίζεται τη γλώσσα ένας πλούσιος από ένα φτωχό, ένα αγόρι από ένα κορίτσι, ένας έφηβος που μεγάλωσε στην Ελλάδα από κάποιον που μεγάλωσε σε μια διαφορετική χώρα και κατόπιν ήρθε στην πατρίδα μας.

   Υπάρχουν διάφοροι λόγοι που ωθούν τους νέους να επικοινωνούν μεταξύ τους με αυτό τον ιδιαίτερο γλωσσικό κώδικα. Μια αιτία που οδηγεί σε αυτό το φαινόμενο είναι η προσπάθειά τους να διαφοροποιηθούν από το υπόλοιπο κοινωνικό σύνολο. Αυτό συμβαίνει επειδή οι νέοι διακρίνονται από τάσεις εξατομίκευσης, αμφισβήτησης και αυθορμητισμού. Όπως δεν διστάζουν να προχωρούν σε παρεμβάσεις που αφορούν το ντύσιμο, την εξωτερική εμφάνιση, την συμπεριφορά, έτσι δεν διστάζουν να προχωρήσουν σε διαφοροποιήσεις όσον αφορά την γλώσσα που χρησιμοποιούν, για την μεταξύ τους συνεννόηση.

   Μια ακόμα αιτία είναι η αμφισβήτηση των κατεστημένων αξιών και η αντίδρασή τους σ' αυτές, καθώς και η ανάγκη των νέων να διασκεδάσουν από το γλωσσικό παιχνίδι. Οι νέοι ήταν, είναι και θα είναι πάντα επαναστάτες. Πάντα μάχονταν την παράδοση και το κατεστημένο και η ιστορία είναι γεμάτη από ανάλογα παραδείγματα, όπως π.χ. το Πολυτεχνείο. Οι νέοι λοιπόν χρησιμοποιούν τη γλώσσα ως ένα εργαλείο για αυτήν την «πολεμική». Επιπρόσθετα οι νέοι κάνοντας διάφορα παιχνίδια και αναγραμματισμούς έχουν την ευκαιρία να διασκεδάσουν και να ψυχαγωγηθούν μέσα από αυτήν την επικοινωνία.

   Τέλος, αξίζει να αναφερθεί ότι ο κατακλυσμός από μηνύματα ξένης κουλτούρας μέσω των ΜΜΕ συμβάλλει στη ραγδαία αύξηση των ξένων και παραλλαγμένων λέξεων στο λεξιλόγιο των νέων. Μέσω των σλόγκαν στις διαφημίσεις, κυρίως στα Αγγλικά και χωρίς ιδιαίτερη προσοχή στα γραμματικά και συντακτικά φαινόμενα, επηρεάζεται όπως είναι αναμενόμενο και η νεολαία, υιοθετώντας και μιμώντας τα.

   Κλείνοντας θα ήθελα να επισημάνω ότι οι ενήλικες καλό θα ήταν να μην ξεχνάνε πως κάποτε και αυτοί ήταν νέοι και χρησιμοποιούσαν τη δική τους «γλώσσα». Γι' αυτό το λόγο θα πρέπει να είναι επιεικείς με τους νέους καθώς οι γλωσσικές ιδιαιτερότητες των νέων είναι ένα πρόσκαιρο φαινόμενο που σχετίζεται με αυτήν την περίοδο της ζωής τους και αυτές θα αλλάξουν αργότερα προκειμένου να ανταποκρίνονται στις γλωσσικές ανάγκες του ενιαίου συνόλου.

Ευχαριστώ για την προσοχή σας.

Από τους μαθητές: Μακρίδου Ευαγγελία, Μουστάκας Γεώργιος, Μπάτσαλα Αντιγόνη, Μπίλη Σοφία, Ράκκας Θεόφιλος, Παλάκα Άννα-Μαρία

Γιατί είναι απαραίτητες οι ξένες γλώσσες;

Δείτε παρακάτω τα δύο καλύτερα κείμενα που έγραψαν μαθητές του Γ1 τμήματος, στα οποία εξηγούνται οι λόγοι για τους οποίους είναι απαραίτητη η γνώση μιας ή και δύο ξένων γλωσσών.

Σήμερα όλοι οι νέοι μαθαίνουν μια ή και δύο ξένες γλώσσες. Αυτό είναι πλέον απαραίτητο τόσο για την επικοινωνία τους με τους υπόλοιπους λαούς, όσο και για την επαγγελματική τους κατάρτιση. Πρώτα απ’ όλα η γνώση μιας ξένης γλώσσας αποτελεί κριτήριο σήμερα για την πρόσληψή τους σε μια δουλειά. Ειδικότερα γι’ αυτούς που θέλουν να ακολουθήσουν τον επιστημονικό κλάδο αλλά και για όσους θέλουν να γίνουν δημόσιοι υπάλληλοι. Ακόμα, οι νέοι από την παιδική τους ηλικία ήδη διδάσκονται ξένες γλώσσες, ώστε να μπορούν στο μέλλον να φύγουν στο εξωτερικό είτε για σπουδές, είτε για κάποιο μεταπτυχιακό, είτε ακόμα και για να ζήσουν εκεί, εφόσον οι ευκαιρίες για εργασία είναι περισσότερες. Επιπλέον με την ανάπτυξη της επικοινωνίας και των συγκοινωνιών οι νέοι έχουν σήμερα τη δυνατότητα να ταξιδεύουν σε όλα τα μέρη του πλανήτη. Έτσι η γνώση ξένων γλωσσών βοηθά και εξυπηρετεί την επικοινωνία τους με τους αλλοεθνείς, ώστε να μπορούν να κάνουν συναλλαγές μεταξύ τους, να ανταλλάσσουν απόψεις και να συνεννοούνται μαζί τους. Τέλος, εκτός από αυτά, με τη εκμάθηση μιας άλλης γλώσσας μπορούν να γνωρίσουν ευκολότερα και τον πολιτισμό μιας χώρας, να διαβάσουν τους ξένους συγγραφείς της και να γνωρίσουν τη δική τους κουλτούρα και ιδεολογία. Βέβαια όλα αυτά χρειάζονται κόπο, αρκετό χρόνο και αφοσίωση, όμως όλα αυτά που κερδίζουν από τη γλωσσομάθεια είναι τόσα πολλά και χρήσιμα για τη ζωή τους που σίγουρα αξίζει αυτόν τον κόπο.    

 Της μαθήτριας Ε. Κ

  Στις μέρες μας είναι πολύ σημαντικό οι νέοι να ξέρουν μία ή και δύο ξένες γλώσσες για τη μετέπειτα επαγγελματική τους ζωή, αλλά και για την επικοινωνία τους με άλλους λαούς. Πρώτα πρώτα είναι γνωστό ότι στη χώρα μας, για να έχει κανείς μια αξιοπρεπή δουλειά ή για να βρει μια θέση στο δημόσιο θα πρέπει να γνωρίζει μια ή δύο γλώσσες. Επίσης, η γνώση ξένων γλωσσών βοηθά τους μαθητές στις σπουδές τους στο εξωτερικό συμβάλλοντας έτσι και στην επαγγελματική τους σταδιοδρομία. Επιπλέον, η εκμάθηση μιας τουλάχιστον ξένης γλώσσας χρησιμεύει στην επικοινωνία των ανθρώπων με άλλους λαούς και πολιτισμούς και βοηθά στη γνωριμία τους με την κουλτούρα και τη νοοτροπία μιας χώρας. Τέλος, επειδή η χώρα μας είναι τουριστικός προορισμός και ελάχιστοι ξένοι γνωρίζουν την ελληνική γλώσσα, η γνώση όσο το δυνατόν περισσότερων ξένων γλωσσών είναι απαραίτητη, αφού καθιστά την επικοινωνία με αυτούς ευκολότερη. Απ’ όλα τα παραπάνω λοιπόν είναι φανερό ότι η εκμάθηση μιας ή και δύο ξένων γλωσσών δεν είναι απλά χρήσιμη για τους νέους αλλά απολύτως αναγκαία γι’ αυτούς.

Της μαθήτριας Θ. Κ

Πολυσημία της λέξης "δύναμη'

Εργασία της μαθήτριας Βοσνάκη Όλγας

Εργασία της μαθήτριας Θεοδωροπούλου Κατερίνας

Εργασία της μαθήτριας Ελευθεριάδου Καλλιόπης

Εργασία των μαθητών Γκαντίρη Θανάση και Γκαντίρη Ραφαήλ

Πολυσημία Γ΄Γυμνασίου